Antoni Ponikowski
Urodzony: 29 maja 1878 r. w Siedlcach. Zmarły: 27 grudnia 1949 r. w Warszawie.
Cmentarz Powązkowski: 155-VI-23
Wybitny naukowiec, inżynier oraz mąż stanu, który dwukrotnie sprawował funkcję premiera II Rzeczypospolitej oraz był wieloletnim profesorem i rektorem Politechniki Warszawskiej. Ukończył gimnazjum w Siedlcach ze złotym medalem, po czym studiował matematykę na Uniwersytecie Warszawskim. Następnie przeniósł się na Wydział Inżynieryjno-Budowlany Warszawskiego Instytutu Politechnicznego, który ukończył z odznaczeniem w 1903 r. Po studiach zajmował się pomiarami Wisły, a następnie pracował w biurach melioracyjnych w Krakowie i Warszawie. Brał aktywny udział w organizacji Politechniki Warszawskiej w 1915 r. Od 1916 r. prowadził wykłady i kierował Katedrą i Zakładem Miernictwa, a w 1919 r. został mianowany profesorem zwyczajnym. W 1917 r. pełnił funkcję dziekana Wydziału Inżynierii Rolnej, a w latach 1937-1939 Wydziału Inżynierii. Był rektorem Politechniki Warszawskiej w roku akademickim 1923/24 oraz prorektorem w latach 1924–1926. Został wybrany rektorem również na rok 1921/22, jednak zrezygnował z tej funkcji po powołaniu na stanowisko premiera.
Poza uczelnią działał w organizacjach narodowych takich jak: Liga Narodowa, Polskie Zjednoczenie Narodowe. W rządzie Rady Regencyjnej w latach 1917–1918 był ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a przejściowo także kierownikiem rządu. Dwukrotnie sprawował urząd Prezesa Rady Ministrów w latach: wrzesień 1921 – marzec 1922 oraz marzec – czerwiec 1922, łącząc go z teką ministra WRiOP. W latach 1930–1935 był posłem na Sejm III kadencji z ramienia Chrześcijańskiej Demokracji. Podczas okupacji niemieckiej wykładał na tajnych kompletach i pracował w konspiracji nad projektami odbudowy polskiego szkolnictwa wyższego. Od 1942 r. musiał się ukrywać przed gestapo. W 1945 r., po wyzwoleniu, przeniósł się do Lublina, gdzie pełnił obowiązki najpierw prorektora, a później rektora Politechniki Warszawskiej z tymczasową siedzibą w tym mieście. Po powrocie uczelni do Warszawy kierował Katedrą Miernictwa, włączając się w odbudowę uczelni. Jako dydaktyk wniósł duży wkład w opracowanie i realizację programu nauczania miernictwa na uczelni, będąc współautorem podręcznika „Miernictwo”. Za wybitne zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Wielkim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta.
Bibliografia:
Antoni Ponikowski (1878-1949), Sylwetki profesorów Politechniki Warszawskiej, J. Piłatowicz, Pracownia Historyczna BGPW, Warszawa 1988.
Rektorzy Politechniki Warszawskiej 1826-1976, red. zbiorowa, Warszawa 1976.
